Nieuwe romans in de Oostblog Bieb

De Petrovs en de griep
Aleksej Salnikov
➜ 325 pagina’s
➜ 2025
➜ Uitgever: Van Oorschot
➜ ISBN: 9789028251359
➜ Prijs: € 30
➜ ★★★★
‘De Petrovs en de griep’ is een hallucinerende roman waarin hyperrealisme en absurdisme hand in hand gaan. Het hallucineren komt van de griep en alcohol, het absurdisme ook van Rusland in het algemeen. Het verhaal speelt zich af in een tijdspanne van een paar dagen in Jekaterinenburg, diep in Rusland, aan het begin van dit milennium. Automonteur Petrov komt na een ritje met de trolleybus en een lijkwagen terecht in een waanzinnig drankgelag met ene Igor en ene Viktor. Mevrouw Petrova is dat blijkbaar wel gewend; ze staat er niet van te kijken als haar man een dag later griepig en brak weer opduikt. Ook Petrova krijgt griep en op enig moment is ook Petrov junior aan de beurt. En dat terwijl het einde van het jaar nadert, met het grote feest met Vadertje Vorst en Sneeuwmeisje Snegoerotsjka.
Het is een harde en heftige roman, niet voor de tere zieltjes. Petrov haalde ooit de trekker over voor de ‘zelfmoord’ van een vriend, een pederast wordt toegetakeld, er wordt gescholden, geschopt en geslagen. Toch vliegt het verhaal om de een of andere reden nergens uit de bocht; alles lijkt logisch te passen, ook als het volstrekt onlogisch is. Humor en oog voor al dan niet absurde details helpen om de soms zware kost verteerbaar te maken. Geoordeeld wordt er niet. Wat valt er te oordelen als je geen invloed hebt op wat er gebeurt, als alles je overkomt?

Huis voor de dag, huis voor de nacht
Olga Tokarczuk
➜ 336 pagina’s
➜ 2025
➜ Uitgever: Singel Uitgeverijen
➜ ISBN: 9789044550634
➜ Prijs: € 20
➜ ★★★★
Ik houd erg van de vaak wat duistere verhalen van Tokarczuk, waarin de natuur altijd een belangrijke rol speelt. Of het nu gaat om vermeend moorddadige herten in ‘Jaag je ploeg over de botten van de doden’ of om de ‘zwamvlokken’. In dit boek speelt ander ‘paddengestoelte’ een rol, zoals de nogal giftige netstelige heksenboleet en de parelstuifzwam. Ook de dieren die God vergeten was te scheppen, komen in een hoofdstukje aan bod. Zoals de wader: ‘Hij zou hard als een schildpad zijn geweest, maar op lange poten, en hij zou harde verpulverende tanden hebben gehad.’ Het gaat weer alle kanten op; met een ongekende fantasie wordt een wondere wereld neergezet – plaats van handeling: het Poolse dorpje Nowa Ruda, waar Tokarczuk in het echte leven ereburger is – waar verschillende tijden, verhaallijnen, personen en vooral anekdotes elkaar ontmoeten in een ‘literair mozaïek’.
De ik-persoon dist de anekdotes op van de oude pruikenmaakster Marta, een rare snuitster boordevol weirde verhalen. Andere personages zijn meneer Zo-en-Zo, Marek Marek, kannibaal Ergo Sum en Johann, die in de voetsporen van de Heilige Kümmernis treedt.
Dit boek is geen strakke roman met een begin en eind, maar een ode aan de fantasie, verhalen en taal.

De engel van het verdwijnen
Slobodan Šnajder
➜ 416 pagina’s
➜ 2024
➜ Uitgever: Park Uitgevers B.V.
➜ ISBN: 9789028453494
➜ Prijs: € 28
➜ ★★★★
Šnajder schreef eerder het veelgeprezen meesterwerk ‘De reparatie van de wereld’. Ook dit boek is meesterlijk, episch en een leeservaring van formaat. Strak realisme wisselt magische gebeurtenissen af.

Hoofdpersoon Anda Berilo – weesmeisje, gevonden in een koffiezak – verhuist vlak voor de Tweede Wereldoorlog naar Zagreb, Kroatië, waar ze als dienstbode werkt. Ze woont in een huis dat veel heeft meegemaakt. Het huis heeft onder meer gezien dat een Joods weeskind van het balkon werd gegooid. Vanuit het perspectief van het huis zelf wordt zijn geschiedenis uit de doeken gedaan, en daarmee ook de geschiedenis van Kroatië. Ook in de visioenen van het weesjongetje Magus wordt die geschiedenis geopenbaard. Het verhaal gaat alle kanten op; Šnajder trekt alle registers open om de geschiedenis van Kroatië – of eigenlijk Joegoslavië – neer te zetten aan de hand van de belevenissen van Anda en haar weinige vrienden. Anda raakt betrokken bij de partizanenstrijd tegen de Kroatische, Duitse en Italiaanse fascisten. Het is opletten geblazen als lezer; enige kennis van de geschiedenis van de regio is geen overbodige luxe, want ook echt bestaande personen – en uiteraard gebeurtenissen – bevolken het boek. En soms zijn er uitstapjes, bijvoorbeeld naar de grot van Plato. Juist, een leeservaring van formaat.

De maarschalk
Zora del Buono
➜ 336 pagina’s
➜ 2022
➜ Uitgever: Meulenhoff
➜ ISBN: 9789029094597
➜ Prijs: € 8
➜ ★★★★
Zora del Buono vertelt in dit boek de (familie)geschiedenis van haar naamgenoot en grootmoeder die speelt van de Eerste Wereldoorlog tot 1980, het jaar waarin zowel Zora sr. als de maarschalk uit de titel overlijden: Tito. Het verhaal speelt zich af in Europa dat voortdurend in beweging is, met fascisme, communisme, oorlog en verzet. De Sloveense Zora trouwt met de Siciliaanse radioloog Pietro del Buono, die het leven redt van Tito, nadat die bij een bezoek aan Stalin aan diens lijfarts dreigt te worden uitgeleverd. Het stel verkeert in de hoogste kringen en mengt hun communisme met een bourgeois leven. Een overval met dodelijke afloop zet de familiebanden onder druk.
Het boek geeft een bijzonder tijdsbeeld en een bijzonder inkijkje in hoe de verschuivende grenzen en de komst van dan weer fascisten, dan communisten levens beïnvloeden en mensen tot keuzes dwingen. Bijvoorbeeld als Zora’s homoseksuele zoon – of diens vriend – gevangen wordt gezet op Ustica, een Italiaanse gevangeniskolonie waar homo’s ver van de bewoonde wereld worden opgesloten. Het verhaal speelt voornamelijk in Bari, Italië, en Bovec en Nova Gorica, Slovenië, met uitstapjes naar onder meer Ustica en El Shatt, een vluchtelingenkamp in Egypte waar tijdelijk Joegoslavische vluchtelingen werden ondergebracht door de geallieerden.
Omdat het boek zo’n lange tijdsspanne omvat, worden veel van de thema’s en gebeurtenissen alleen maar aangeroerd, niet uitgewerkt. Maar de nieuwsgierigheid wordt wel gewekt. En verder is het gewoon een superinteressant en lekker boek waarin je je verbaast over de avontuurlijke levens die in die tijd in de hogere intellectuele communistische kringen werden geleefd.

Het droomleven van Soechanov
Olga Grushin
➜ 367 pagina’s
➜ 2005
➜ Uitgever: Pimento
➜ ISBN: 9789049999810
➜ Prijs: € 16
➜ ★★★
Olga Grushin biedt een mooi inkijkje in het leven van de culturele upperclass in de nadagen van de Sovjet-Unie. Kremlin-kunstcriticus Anatoly Soechanov is getrouwd met Nina en heeft twee kinderen die, gezien hun ‘kaste’, ook voorbestemd zijn voor een leven binnen de culturele elite. Zijn dochter maakt echter een andere keuze en gaat om met kritische avantgardekunstenaars.
Het lijkt een eenvoudig leven, waarin hij kritieken schrijft op basis van een socialistisch-modernistische blauwdruk, maar tijden veranderen, net als de lieverdjes van het regime. Het zijn ingewikkelde tijden.
Wanneer Soechanov een oude vriend tegenkomt, worden lang verdrukte herinneringen getriggerd: over zijn vader, die zelfmoord pleegde, de gruwelijkheden van de oorlog en zijn dagen aan de kunstacademie, waarin hij – net als zijn dochter nu – aan het rebelleren ging. Zijn carrière, relatie en status komen in de waagschaal; hij raakt in conflict met zichzelf over oude idealen.
Het boek heeft voor mij iets teveel symboliek en licht pathetische scenes en hoe Anatoly spreekt over zijn relatie met Nina is van een sneu paternalisme. Maar het verhaal mag er zijn.