In de loop der tijd heb ik een forse collectie Oostblokliteratuur bij elkaar verzameld. De verzameling omvat nog veel meer boeken dan hier zijn opgenomen. De ‘oudjes’ – onder meer de boeken die ik voor mijn studie sociale geografie las – heb ik er maar niet aan toegevoegd.

Naar een andere kast van mijn Oostblog Bieb
🔗 Architectuur en design
🔗 Ervaringsverhalen
🔗 Fotoboeken
🔗 Non-fictie
🔗 Romans en thrillers

Centrale bibliotheek | Roemenië | Cluj

Goed vertegenwoordigd is de sectie Wendeliteratuur: romans, vaak uit de jaren ’90, over het leven in het Oost-Duitsland van na de Wende. Het socialisme is zo’n idioot experiment geweest, en door de specifieke geschiedenis van Duitsland en de hereniging pakte het experiment daar anders uit dan in de andere Oostbloklanden en voormalige Sovjetrepublieken. Maar er zijn ook veel overeenkomsten.

Ook in de sectie ervaringsverhalen komt dit gegeven terug. Hoe vreselijk is het om je hele wereldbeeld, alles waarin je geloofde, van de ene op de andere dag bij het grof vuil kan?

Je koopt een boek, en nog een, en ineens heb je een verzameling…

Naast Wendeliteratuur omvat de sectie romans en thrillers ook boeken van Oost-Europese schrijvers als Milan Kundera, Bohumil Hrabal en Hertha Müller, en daarnaast de altijd gezellige Stasi- en KGB-thrillers.

Een ander zwaartepunt is alles rond architectuur, kunst en design. Dat gaat van socialistisch realistische kunst uit de Sovjet-Unie en de DDR tot prachtige fotoboeken over brutalistische architectuur. Ook de deels overlappende subcategorie fotoboeken is me zeer lief.

De non-fictie bestaat voor een groot deel uit geschiedenisboeken, journalistieke werken, reisverslagen en biografieën.

Mijn top 10

Tsja… een top 10 van recent en minder recent, diverse genres, diverse redenen. En ja… het werden er stiekem toch 11.

1De brug over de DrinaIvo Andric2002
2Jacob besluit lief te hebbenCatalin Dorian Florescu2012
3🔗 In tijden van afnemend lichtEugen Ruge2011
4🔗 Baltische zielenJan Brokken2010
5Praagse ironieBohumil Hrabal2007
6Het einde van de rode mensSvetlana Alexijevitsj2014
7Ingenieurs van de zielFrank Westerman2003
8🔗 StasilandAnna Funder2011
9IJzeren gordijn : De inlijving van Oost-Europa 1944-1956Anne Applebaum2013
10🔗Atlas of Brutalist ArchitecturePhaidon Editors2018
11De verloren wereld van de familie BerberovicAlfred van Cleef1994

De brug over de Drina
Ivo Andriç
➜ 320 pagina’s
➜ 2002 (origineel: 1945)
➜ Uitgever: Ooievaar
➜ ISBN: 9789057134111
➜ ★★★★★

De geschiedenis van de brug over de Drina is de geschiedenis van heel Bosnië-Herzegovina. Višegrad, de plaats waar de brug ligt, is onderhevig aan getijdenwerking van de geschiedenis, waarin dan weer het Ottomaanse Rijk, dan weer het Habsburgse Rijk, voor eb dan wel vloed spelen. Ook het leven van de bewoners en de verhoudingen tussen christenen, moslims, joden, Roma verandert keer op keer. Toch leven ze in de meeste periodes in vrede naast en met elkaar.

Het boek bespant de periode van de bouw van de brug door de Ottomanen, begin zestiende eeuw, tot aan de Eerste Wereldoorlog. Andriç weet deze geschiedenis prachtig beeldend te vertellen. Soms ballen-in-je-buikbeeldend, zoals bij de scene waarin gevangenen uiterst secuur worden gespietst, om niet te overlijden, om ze gruwelijk lijdend, als afschrikwekkend voorbeeld, tentoon te stellen op de brug.

De geschiedenis van Joegoslavië, en zeker van Bosnië-Herzegovina, is nauwelijks te bevatten. De brug over de Drina geeft een beter beeld dan een geschiedenisboek. Ook om de recente oorlog in Joegoslavië te begrijpen is dit boek waardevol. En het is zo vreselijk mooi geschreven. Andriç kreeg er niet voor niets de Nobelprijs voor. Enig nadeel: het boek is schaars, de prijs is hoog.

Jacob besluit lief te hebben
Catalin Dorian Florescu
➜ 316 pagina’s
➜ 2012
➜ Uitgever: Signatuur
➜ ISBN: 9789056724207
➜ ★★★★★

‘Jacob besluit lief te hebben’ is het verhaal van Jacob en zijn zeer arme Zwabische familie, die al generaties terug vanuit Lotharingen is neergestreken in Roemenië om daar haar geluk te beproeven. Als keuterboertjes met grond en als minderheid, dus verdacht, moet de familie het ernstig ontgelden in socialistisch Roemenië. Jacob moet het sowieso ontgelden: zijn vader heeft een hekel aan hem en ruilt hem nog liever in voor een zigeunerjongen.

Jacob vertelt het verhaal en dat van zijn familie deels uit eerste hand, maar voor de verdere geschiedenis put hij uit de soms epische verhalen die hij hoorde van zijn opa, en een zigeunervrouw. De kracht zit hem in de zeer beeldende manier waarop Florescu schrijft en de spanning hoe de familie, en vooral Jacob zelf, zich door de tegenslagen heen worstelen. Het plot is prachtig. Jacob besluit lief te hebben, en dat is een prestatie van formaat.

In tijden van afnemend licht
Eugen Ruge
349 pagina’s
➜ 2011
➜ Uitgever: de Geus
➜ ISBN: 9789044520897
➜ ★★★★★
🔗 Lees mijn blog

Baltische zielen – Lotgevallen in Estland, Letland en Litouwen
Jan Brokken
➜ 462 pagina’s
➜ 2010
➜ Uitgever: Atlas
➜ ISBN: 9789045006598
➜ ★★★★★
🔗 Lees mijn blog

Praagse Ironie
Bohumil Hrabal
➜ 270 pagina’s
➜ 2007
➜ Uitgever: Prometheus
➜ ISBN: 9789044610901
➜ ★★★★★

Het einde van de rode mens: leven op de puinhopen van de Sovjet-Unie
Svetlana Alexijevitsj
➜ 478 pagina’s
➜ 2015
➜ Uitgever: De Bezige Bij
➜ ISBN: 9789023498025

Dit boek is gebaseerd op honderden interviews die de Wit-Russische onderzoeksjournaliste Alexijevitsj hield met de meest uiteenlopende, voorheen rode mensen. Hoe verging het deze Sovjetmensen in de negentiger jaren, na het uiteenvallen van het grote Sovjetrijk, waarmee ‘een waarheid als een Pravda’ niet meer gold. Het was een gigantisch sociologisch experiment: hoe gaan mensen om met een waarheid die niet meer bestaat? Met een rijk dat niet meer bestaat? Het resultaat was gruwelijk. De levensverwachting voor mannen daalde in die periode tot onder de 60 jaar. Je werd neergeknald voor een pakje sigaretten. Als er geen wodka was, nam je antivries.

Velen gingen kopje onder in armoede, alcoholgebruik en ellende. Anderen vonden op goed geluk de weg door het moeras van het kapitalisme, en zolang ze op de goede weg waren, namen ze het ervan, want ze wisten dat het zo maar over kon zijn. De uitwassen die worden beschreven getuigen van een totale ontmenselijking. Nieuwe rijken speelden in Moskou ‘Hunted’: een zwerver kreeg 100 dollar en als hij 24 uur lang onvindbaar bleef, mocht hij dat geld houden. Dat ‘hunted’ werd erg letterlijk genomen: de verveelde, puissant rijke jongeren zaten achter de zwerver aan met geweren en schoten hem dood als ze hem vonden.

Veel Russen bleven de ineenstorting van de Sovjet-Unie en het socialisme stelselmatig ontkennen. Stalin is nog steeds een held. Sommige oudere mensen bleken zo gehersenspoeld dat ze goedpraatten dat een partner, naaste of familielid naar de goelag was gestuurd en als een wrak terugkwam. En dat wrak zit dan naast je tijdens het interview.

Na lezing van ‘Het einde van de rode mens’ begrijp je beter waarom Poetin zo populair is. Make Russia great again!

Ingenieurs van de ziel
Frank Westerman
➜ 288 pagina’s
➜ 2003
➜ Uitgever: Olympus Pockets
➜ ISBN: 9789046700334
➜ ★★★★★

Stasiland
Anna Funder
➜ 320 pagina’s
➜ Oktober 2011
➜ Paperback
➜ ISBN: 9789025436377
➜ ★★★★★
🔗 Lees mijn blog

IJzeren gordijn : De inlijving van Oost-Europa 1944-1956
Anne Applebaum
➜ 549 pagina’s
➜ 2013
➜ Uitgever: Ambo
➜ ISBN: 9789026326301
➜ ★★★★★

Atlas of Brutalist Architecture – Phaidon
➜ 
560 pagina’s
➜ 1000 zwartwitfoto’s
➜ 34 x 24 cm
➜ Januari 2018
➜ Uitgever: Phaidon Press Ltd, New York
➜ ISBN: 9780714875668
➜ Prijs: €125
➜ ★★★★★
🔗Lees mijn blog

De verloren wereld van de familie Berberovic
Alfred van Cleef
➜ 303 pagina’s
➜ 1999
➜ Uitgever: Meulenhoff Boekerij
➜ ISBN: 9789029042048
➜ ★★★★★