Jaren terug zag ik de film ‘The autobiography of Nicolai Ceausescu’, nog in het oude Filmmuseum in het Vondelpark. De drie uur durende film bestaat uit propagandabeelden en filmpjes uit de collectie van de familie Ceausescu. Uiteraard kun je hem terugzien op Youtube. Indertijd schreef ik er dit blog over.

‘The autobiography of Nicolai Ceausescu’ geeft een goed beeld van de waanwereld waarin Ceaucescu leefde. Grootheidswaanzin, daar krijg je vanzelf last van als iedereen voor je klapt en buigt, als al je grootheidswaanzinnige plannen worden uitgevoerd en als bevriende leiders je verwelkomen met een ceremonie waarbij vergeleken de opening van de Olympische Spelen kinderspel is.

Ik vind dictators en de manier waarop ze leven en hun dictatorschap weten te bestendigen interessant. In het boek ‘Dictator voor beginners – een handboek voor tirannen in spe’ staat beschreven hoe een dictator te werk moet gaan. Het boek geeft antwoord op vragen als

  • Hoe onderdruk je de vrijheid van meningsuiting en de vrije pers?
  • Hoe organiseer je een coup?
  • Hoe ontwerp je een nieuwe vlag?
  • Hoe begin je een nieuwe religie?
  • Hoe regeer je een land?
  • En hoe kom je er uiteindelijk veilig mee weg? 

Ceausescu heeft zijn eigen antwoorden op deze vragen gevonden. Behalve op de laatste.

De film bevat prachtige beelden, zo gedateerd dat je je nauwelijks meer kan voorstellen dat zoiets echt heeft bestaan. Je moet wel enige achtergrondkennis hebben om alles te kunnen volgen, want er wordt nergens aanvullende informatie gegeven over wat je ziet. De film is chronologisch opgebouwd. Je ziet Ceausescu de eerste schreden zetten op het pad naar het dictatorschap.

Na zijn verbale aanval tegen Rusland, dat Tsjecho-Slowakije heeft bezet na de Praagse Lente, wordt hij als afvallig Oostblokker in genade aangenomen door het westen, met bezoekjes aan Nixon en de Windsortjes tot gevolg. In zijn speeches kan hij sowieso de boel behoorlijk op scherp zetten, zeker als hij de papieren versie van de toespraak loslaat en uithaalt naar de uitbuiters op deze Aarde, in termen die je leert op de School van de Socialistische Doctrine.

Als de tachtiger jaren naderen worden de beelden steeds treuriger en schrijnender. Het geloof in De Juiste Weg lijkt af te nemen, de beelden worden fletser, het volk oogt ongezonder en meer uitgeleefd, het weer is ook slechter. De personages worden bekender: Gorbatsjov, Jaruzelski. De paranoia en grootheidswaan worden groter. Ceausescu laat het Huis van het Volk bouwen, het op het Pentagon na grootste gebouw ter wereld.

Na afloop van de film kwam ik te spreken met twee Roemenen die 20, 30 jaar geleden gevlucht zijn. De vrouw vond de film een aanfluiting, omdat Ceausescu er veel te positief in naar voren kwam. Maar ja, wat verwacht je van een autobiografie? Daarin laat je natuurlijk niet jou onwelgevallige beelden zien. De man vond de film een prachtig tijdsbeeld geven. Hij was enigszins geëmotioneerd door de herinneringen die de film opriep. Hij is concertpianist en komt uit een adellijke familie. Hij heeft de verschrikkingen van de Ceausescu-dictatuur aan den lijve ondervonden.

Toevallig – nou ja, toevallig – had ik net ‘Kameraad Baron’ van Jaap Scholten gelezen. Dat boek gaat over de vernietiging van de Transsylvaanse aristocratie in Roemenië. De verantwoordelijke man voor die vernietiging was niemand minder dan Ceausescu, die eerder al de collectivisatie van de landbouw met goed gevolg en veel bloedvergieten had doorgevoerd.

De pianist kende het boek, en hij bleek zelf tot de Transsylvaanse aristocratie te behoren: zijn familiestamboom gaat terug tot 1500. Hij had echter weinig behoefte om over de Roemeense episode uit zijn leven te praten, hij had zijn hart helemaal verpand aan Nederland. En hij tapte liever moppen. Roemeense moppen in het Nederlands. Roemeense moppen zijn net als Nederlandse moppen: niet leuk en niet te onthouden. Het was een leerzame avond.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s