In Dresden staat het Duits Hygiënemuseum. Ik had de naam voorbij zien komen, ergens in de voorbereidingen op de reis. Het klonk mij als een klein obscuur en niet al te boeiend museum.

Vandaag liep ik toevallig tegen dat museum aan. Het is niet niet bepaald klein. Het is gevestigd in een enorm en imposant gebouw uit 1930, gebouwd op initiatief van een fabrikant in zeep & zo, voor een tentoonstelling over hygiëne. Na de crisis was de nieuwe zakelijkheid de norm. Het Hygiënemuseum werd volgens die uitgangspunten gebouwd. Bauhaus met neoklassieke elementen: staal, glas, beton, onopvallende kleuren, maar met een plattegrond als van een klassieke tempel. 

Hygiënemuseum | Dresden | Duitsland
Hygiënemuseum | Dresden | Duitsland

De tentoonstellingen waren ook minder obscuur en boeiender dan ik had gedacht. Thema van de vaste tentoonstelling is het menselijk lichaam en de ontwikkeling van de medische wetenschap en zorg, en, vooruit, hygiëne door de eeuwen heen.

Bij de deur naar de tentoonstelling stond te lezen dat men zijn uiterste best had gedaan om de nabestaanden van de tentoongestelde stukken en stukjes menselijk lichaam op de hoogte te brengen van hun tentoongesteldheid, maar dat dat niet altijd gelukt was. ‘Mocht u iets of iemand herkennen, wend u tot de balie’. Zoiets.

Hygiënemuseum | Dresden | Duitsland
Hygiënemuseum | Dresden | Duitsland

Ik was bang voor een soort freakshow, maar dat was het absoluut niet. Ook het pièce de résistance, de Gläserner Mensch uit 1927, was er in volle glorie te aanschouwen. Een soort in glas gegoten lichaam waarin je organen en spieren ziet.

Een andere – tijdelijke – tentoonstelling was ‘Racisme: de uitvinding van mensenrassen’. Over rassenhygiëne, eugenetica, kolonialisme en Duitslands eerste genocide, begin vorige eeuw in Namibië. 

Het Hygiënemuseum verwerd onder de nazi’s tot een vehikel ter promotie van rassenleer en eugenetica. Uit die museale collectie werd geput voor de racisme-tentoonstelling. Bizarre wassen beelden die als ijkpunt golden voor een Brit, katholiek, dief, alcoholist of wat dan ook. De pseudo-wetenschappelijke klets eromheen. Ook alle mobiele meetapparatuur om op safari wilden op te meten waren aanwezig. Kleurmonsters voor de huid, haarmonsters voor het haar. Foto’s van foute tentoonstellingen over de Mens, ook in Amsterdam. Unheimisch…

Hygiënemuseum, glas in lood | Dresden | Duitsland
Hygiënemuseum, glas in lood | Dresden | Duitsland

Het bijzondere was dat alles zo ontzettend knap werd opgediend. Zo mooi ingetogen, maar zo niet mis te verstaan fout. En dat zonder zwaailichten en sirenes.

De tentoonstelling eindigde in een ruimte waar interviews werden vertoond over racisme. Er waren intieme zithoekjes die bedoeld waren om na te praten. Mensen te ontmoeten. Er over te spreken. En dat gebeurde nog ook. Heel bijzonder.

Ook bijzonder: in het overigens erg fijne restaurant van het museum bestond de eerste pagina van de menukaart uit een geheel Israëlisch menu, met indien gewenst bijpassende Israëlische wijnen. 

Oorlogsmuseum | Dresden | Duitsland
Oorlogsmuseum | Dresden | Duitsland

Die ochtend was ik eerst nog naar het Militair Historisch Museum geweest. Een enorm museum ook weer, het grootste oorlogsmuseum van Duitsland. Het is gevestigd in een voormalig wapenarsenaal, dat volledig is verbouwd onder leiding van Daniel Libeskind, die ook het Joods Museum in Berlijn ontwierp. Het gebouw wordt doorkliefd door een enorme V-vormige wig, gebaseerd op de V-formatie van de bommenwerpers die Dresden bombardeerden.    

Opvallend is het verschil in publiek tussen het Dresdener Oorlogsmuseum en het Hygiënemuseum. In het Oorlogsmuseum overheersen groepjes mannen, veelal zwart gekleed, tatoeages of vaders met hun zoontje. Of Polen die gezellig met alle aanwezige tanks op de selfie gaan. In het Hygiënemuseum is het een grote bakfietsgezinnen-parade.

Oorlogsmuseum | Dresden | Duitsland
Oorlogsmuseum | Dresden | Duitsland

Ook in het Militair Historisch Museum weten ze hoe om te gaan met het verleden. Waar ruimte is voor de herdenking van het door de geallieerden totaal verwoeste Dresden, wordt ook gelijk het verhaal van Rotterdam en andere steden verteld, die door de nazi’s zijn gebombardeerd. 

Zo kunnen we dat niet in Nederland. Nu hebben we ook geen naziverleden, maar ook verleden genoeg om je dood voor te schamen. We zouden Duitsland moeten vragen ons te adviseren over een museum over onze koloniale tijd. Het Tropenmuseum heeft zoiets, maar dat is toch iets lulligs vergeleken bij dit werk. Duitsers kunnen dat gewoon. Alles blootgeven, ook al wordt het unheimisch. De hele gifbeker leeg. De hele Wiedergutmachungsschnitzel met de trechter naar binnen.

Monument voor het Rode leger bij het Oorlogsmuseum | Dresden | Duitsland
Monument voor het Rode leger bij het Oorlogsmuseum | Dresden | Duitsland
Monument voor het Rode leger bij het Oorlogsmuseum | Dresden | Duitsland
Monument voor het Rode leger bij het Oorlogsmuseum | Dresden | Duitsland

Snelle feiten

Duits Hygiënemuseum
➜ Architect: Wilhelm Kreis
➜ Bouwjaar: 1928–1930
➜ Adres: Lingnerplatz 1, 01069 Dresden
🔗Website: Deutsches Hygiene-Museum

Militair Historisch Museum
➜ Architect: Daniel Libeskind
➜ Opening: 2011
➜ Adres: Olbrichtplatz 2, 01099 Dresden
🔗Website: Militärhistorisches Museum der Bundeswehr

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s