Zjivkovs lampenwinkel?

In het inmiddels afgebroken Kulturpalast van Berlin, Hauptstadt der DDR, ben ik helaas nooit geweest. Dat gebouw had als bijnaam ‘Erich’s Lampenladen’, naar Erich Honecker, opperhoofd van de DDR en vanwege alle bollampen en kroonluchters in het gebouw. Het zou me niets verbazen als het Kulturpalast van Sofia, Bulgarije, in de volksmond ‘Zjivkovs lampenwinkel’ heeft geheten.

Het Nationaal Paleis van Cultuur van Sofia – Национален дворец на културата – is een imposant gebouw in de beste modernistische brutalistische traditie. Het werd gebouwd ter gelegenheid van het 1300-jarig bestaan van Bulgarije. De hele roemruchte geschiedenis van Bulgarije komt voorbij in mozaïeken, houtsnijwerken, schilderingen en andere kunstwerken. In totaal zijn er 80 monumentale kunstwerken te bewonderen, gemaakt door de crème de la crème van Bulgaarse kunstenaars uit die tijd.

De bouw van het Kulturpalast was een gigantische klus, zeer complex, ambitieus, prestigieus en duur. 335 miljoen liter beton en 10 miljoen kilo metaal kwamen er aan te pas. Er was een hele strakke deadline: de exacte geboortedatum van Bulgarije – 31 maart – plus 1300 jaar. Alles moest in een kleine drie jaar uit de grond worden gestampt. Er werden massa’s gastbouwvakkers uit Cyprus, voormalig Joegoslavië en Vietnam ingevlogen om te helpen de klus op tijd te klaren. En de deadline werd gehaald. Wat dat betreft kunnen we nog een hoop leren van socialistische landen.

  • Kulturpalast | Sofia | Bulgarije
  • Kulturpalast | Sofia | Bulgarije
  • Kulturpalast | Sofia | Bulgarije
  • Kulturpalast | Sofia | Bulgarije
  • Kulturpalast | Sofia | Bulgarije
  • Kulturpalast | Sofia | Bulgarije
  • Kulturpalast | Sofia | Bulgarije
  • Kulturpalast | Sofia | Bulgarije
  • Kulturpalast | Sofia | Bulgarije
  • Kulturpalast | Sofia | Bulgarije
  • Kulturpalast | Sofia | Bulgarije
  • Kulturpalast | Sofia | Bulgarije

Luilekkerland van socialistische design

Eenmaal binnen in het Nationaal Paleis van Cultuur waan je je als aficionado van socialistisch design in luilekkerland. Prachtige, meters hoge kroonluchters sieren de entree. Als je verder het gebouw exploreert kom je overal mooie ontwerpdetails tegen in deurkrukken, garderobes, zitjes en balies. Overal vind je kunstwerken, en nog meer lampen, in strakke patronen. Op het dak van het Paleis zijn terrassen, waar vandaan je een prachtig uitzicht hebt over Sofia.

Boven de hoofdingang van het Kulturpalast prijkt een enorme gestileerde bronzen zon met korenaren als stralen, zeven meter in doorsnee. Georgi Chapkanov liet zich voor dit kunstwerk inspireren door de zonnen die oude Bulgaarse huizen sieren. Het logo van het Paleis is een phoenix die verschrikt ontwaakt door de opkomende zon na een heftig avondje doorzakken. Het logo naar ontwerp van Stefan Kanchev komt op verschillende plekken terug.

Snelle feiten
Bouw: 1979-1981
Architecten: Alexander Georgiev Barov, Atanas Agura, Ivan Kanazirev
Grote zaal: capaciteit 3.880 plaatsen

Waarom weet niemand wie Zjivkov is?

Veel van de illustere leiders uit de socialistische tijd zijn bij veel mensen van mijn leeftijd wel bekend. Erich Honecker van de DDR, die verantwoordelijk was voor het Schießbefehl en de dood van 192 landontvluchters, waarvoor hij na de val van de Muur werd aangeklaagd, maar niet gestraft vanwege zijn slechte gezondheid.

Nicolae Ceaușescu van Roemenië, die met zijn vrouw na een volkstribunaal op Eerste Kerstdag werd geëxecuteerd door een vuurpeloton. Tito is ook een oude bekende, zeker voor degenen die in de tachtiger jaren naar Joegoslavië op vakantie gingen. Het hoofd van de Poolse leider Jaruzelski ken je ook nog wel van het Journaal.

Maar Zjivkov? Zjivkov had als communistische partizaan meegevochten voor de bevrijding van Bulgarije. Hij was een trouw volger van Moskou en de langst zittende leider binnen het Warschaupact. Hij was een socialistische dictator, maar een stuk minder streng in de leer dan de Stalins, Ceaușescu’s en Hoxha’s van deze wereld. Hij was relatief populair en kreeg slechts huisarrest nadat de communisten ook in Bulgarije hun machtspositie verloren en Zjivkov werd afgezet in een zogenaamde paleiscoupe. Tsja… Als je niet dictator genoeg bent dan word je blijkbaar snel vergeten.

Mooi voor seriemoordenaars

Op het parkplein voor het Kulturpalast staan nog andere kunstwerken, fonteinen en monumenten. Zo ook het aartslelijke monument dat werd opgericht ter gelegenheid van het 1300-jarig bestaan van Bulgarije. Toen ik er in 2014 was, verkeerde het monster van beton en staal al in staat van ontbinding. Het heeft lang geduurd voordat besloten werd het te gaan afbreken. Ik moet zeggen: verstandige keuze. Ik hecht erg aan historie en monumenten, zelfs als ze gewoon lelijk zijn. Maar bij aartslelijk houdt het op.

Zoals een beoordelaar op TripAdvisor het verwoordt, waarbij de computervertaling niets aan duidelijkheid te wensen overlaat:

‘Als je depressief wilt worden en je ogen wilt beschadigen, zou het bezoeken van dit monument echt veel helpen. Het lelijkste ding in Sofia, zonder twijfel. Het is zo erg dat zelfs vogels het vermijden. Seriemoordenaars, manische depressiepatiënten en linkse pseudo-intellectuelen vinden het eigenlijk leuk.’

Bekijk de foto’s rustig. Vind je het mooi? Bepaal dan tot welke categorie jij behoort.

  • Monument 1300 jaar Bulgarije | Sofia | Bulgarije
  • Monument 1300 jaar Bulgarije | Sofia | Bulgarije
  • Monument 1300 jaar Bulgarije | Sofia | Bulgarije
  • Monument 1300 jaar Bulgarije | Sofia | Bulgarije
  • Monument 1300 jaar Bulgarije | Sofia | Bulgarije

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s